Sicil, 2025/II Sayı 54: 108-126
Doç. Dr. Ulaş BAYSAL
İstanbul Teknik Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Mühendisliği Bölümü
Bu çalışmada, Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü çerçevesinde, yapay zekâ sistemlerinin iş ve işyeri yönetiminde kullanılması iş hukuku perspektifinden ele alınmaktadır. Yapay zekâ sistemleri, işe alım süreçlerinden performans değerlendirmesine, işçilerin izlenmesinden işyerindeki görevlendirmelere kadar iş ilişkilerinin pek çok aşamasında ve giderek artan ölçüde kullanılmaktadır. Yapay zekâ sistemlerinin işyerlerinde kullanımı işletmesel verimlilik açısından önemli avantajlar sağlasa da ayrımcılık, özel hayatın gizliliği ve kişilik hakkının ihlali gibi ciddi hukuki riskleri bünyesinde barındırmaktadır. Nitekim Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü’nün risk temelli yaklaşımı çerçevesinde, işin ve işyerinin yönetiminde kullanılan yapay zekâ sistemleri, işçilerin temel hak ve özgürlükleri bakımından oluşturdukları zarar potansiyeli nedeniyle, kural olarak, “yüksek riskli sistemler” olarak kabul edilmektedir. Çalışmada işverenlerin söz konusu yüksek riskli yapay zekâ sistemlerinin “uygulayıcısı” olarak yükümlülükleri ve sistemlerin işyerlerinde kullanımının hukuki sınırları Tüzük hükümleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Ayrıca, Tüzüğün AB veri koruma mevzuatı (GDPR) ile kesişimi, Tüzüğün uygulama usulü ve Tüzükte öngörülen yaptırımlar çalışma kapsamında incelenmiştir. Türk hukukunda yapay zekâ konusundaki yasalaştırma çalışmalarına sağlayacağı katkılar dikkate alınarak, Tüzükte yer alan düzenlemelerin Türk iş hukuku penceresinden değerlendirilmesine de çalışmanın sonuç bölümünde yer verilmektedir.
Yapay zekâ, yüksek riskli sistem, şeffaflık, insan gözetimi, veri koruma.
This study examines the application of artificial intelligence systems in work and workplace Artificial Intelligence Act. Artificial intelligence systems are increasingly being employed across numerous stages of employment relations, from recruitment processes and performance evaluation to worker monitoring and task assignment in the workplace. While the application of AI systems in workplaces offers significant advantages in terms of operational efficiency, it also carries serious legal risks, including discrimination and violations of privacy and personality rights. Indeed, under the risk-based approach of the EU AI Act, AI systems used in the management of work and the workplace are, as a rule, classified as “high-risk systems” due to their potential to management from a labor law perspective within the framework of the European Union harm workers’ fundamental rights and freedoms. This study analyses the obligations of employers as “deployers” of these high-risk AI systems and the legal boundaries of their use in workplaces, in light of the provisions of the Act. Furthermore, the intersection of the Act with EU data protection legislation (GDPR), its implementation procedure, and the sanctions stipulated within it are examined within the scope of the study. Considering its potential contributions to legislative efforts on AI in Turkish law, the concluding section of the study also provides an evaluation of the Acts regulations from the perspective of Turkish labor law.
Artificial intelligence, high-risk system, transparency, human oversight, data protection.