2026 175-191
Dr. Mustafa ŞENTÜRK
Avukat, Eski İş Başmüfettişi
Çalışanların otomatik katılım sistemi aracılığıyla bireysel emeklilik sistemine dahil edilmesi için işveren tarafından ücretlerden kesilen tutarlara katkı payı adı verilmektedir. Söz konusu katkı paylarının işçilik alacağı niteliği uygulamada ihtilaflı hususların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Katkı payının temel ücretin bir parçası mı yoksa ücret eki niteliğinde mi olduğu, tazminat hesaplamalarında göz önüne alınıp alınamayacağı, alacak davalarına konu edilip edilemeyeceği gibi sorunlar ortaya çıkmıştır. Ayrıca söz konusu tutar için faiz talep edilip edilemeyeceği, katkı payının işverence emeklilik şirketine ödenmemesi halinde çalışmaktan kaçınma hakkının bulunup bulunmadığı ya da katkı payının işverence emeklilik şirketine zamanında ödenmemesi/geç ödenmesi nedeniyle işçinin haklı nedenle fesih hakkının söz konusu olup olmadığı hususları bazı uygulama sorunlarını beraberinde getirmektedir. Yine katkı payı ile ilgili hususlarda yapılacak denetimlerin niteliği de ihtilaflıdır. Katkı payı ödemesini eksik/geç yapan ya da yapmayan işveren hakkında idari para cezasının nasıl uygulanması gerektiği ya da denetimin hangi dönemleri kapsayabileceği hususlarında da yine bazı ihtilaflar bulunmaktadır. Örneğin; iş sözleşmesi sona eren bir işçinin ücret alacağı ile ilgili başvuru yapması halinde bu başvurunun İş Kanunu gereği incelemesi yapılamamaktadır. Ücretinden katkı payı kesilmesine rağmen söz konusu tutarın emeklilik şirketine aktarılmadığı için başvuru yapan işçinin bu başvurusunun incelemeye alınıp alınamayacağı tartışmalıdır. Bu çalışmada otomatik katılım sistemi kapsamında kesilen katkı payları nedeniyle oluşan ihtilaflar göz önüne alınarak katkı paylarının işçilik alacağı niteliği ve hukuki sonuçları hakkında açıklamalar yapılacaktır. İşçilerin otomatik katılım sistemine katılma şartları, hangi durumda ne kadar devlet desteği sağlandığı gibi hususlara ise sadece katkı payının ücret niteliği ile ilgili hususlar açısından zorunlu oldukça yer verilecek, bu hususlarda ayrıntılara değinilmeyecektir.
Bireysel emeklilik, otomatik katılım sistemi, ücret, çalışan, katkı payı.
The amounts deducted by the employer from employees’ wages to include them in the individual pension system through the automatic enrollment system are referred to as “contribution shares.” The legal characterization of these contribution shares as employment receivables has led to various disputes in practice. Issues have arisen as to whether such contributions constitute a component of the base wage or a supplementary wage element, whether they should be taken into account in compensation calculations, and whether they may be subject to claims in receivables lawsuits. Furthermore, questions emerge regarding whether interest may be claimed on these amounts, whether employees have the right to refrain from work in cases where the employer fails to remit the contributions to the pension company, and whether delayed or non-payment by the employer grants the employee the right to terminate the employment contract for just cause. These matters give rise to additional practical challenges. The nature of inspections concerning contribution shares is also contentious. Disputes exist as to how administrative fines should be imposed on employers who fail to pay, underpay, or delay payment of contribution shares, as well as which periods such inspections may cover. For instance, if an employee whose employment contract has been terminated files a claim regarding unpaid wages, such claims cannot be examined under the Labor Law. It remains debatable whether applications submitted by employees—whose contributions have been deducted from their wages but not transferred to the pension company—can be subject to review. This study aims to provide an analysis of the wage-related nature of contribution shares and their legal consequences, taking into account the disputes arising from deductions made under the automatic enrollment system. Issues such as the conditions for employees’ participation in the automatic enrollment system and the extent of state support in different circumstances will only be addressed insofar as necessary for examining the wage-related nature of contribution shares; detailed discussion of these matters is beyond the scope of this study.
Individual pension, automatic enrollment system, wage, employee, contribution share.